Doğum kontrol yöntemleri etki mekanizmalarına ve kullanım sürelerine göre birkaç ana gruba ayrılır:

1. Hormonal Yöntemler

Bu yöntemler, vücuttaki hormon dengesini düzenleyerek yumurtlamayı (ovülasyon) baskılar veya rahim ağzı salgısını kalınlaştırarak spermin geçişini engeller.

Doğum Kontrol Hapları (Oral Kontraseptifler): Her gün düzenli kullanıldığında koruyuculuğu %99’un üzerindedir. Sadece gebeliği önlemekle kalmaz, aynı zamanda adet düzensizliği, aşırı adet kanaması ve sancılarını da tedavi eder.

Aylık ve Üç Aylık İğneler: Hap kullanmayı unutan kadınlar için pratik bir alternatiftir. Hormon içeren bu enjeksiyonlar kas içine uygulanır.

Doğum Kontrol Bandı ve Vajinal Halkalar: Cilt üzerine yapıştırılan veya vajina içine yerleştirilen, hormonun deri/mukoza yoluyla emilmesini sağlayan yöntemlerdir.

2. Uzun Etkili Geri Dönüşümlü Yöntemler (LARC)

Yüksek koruyuculuk oranına sahip ve kullanıcı hatasından bağımsız yöntemlerdir.

Rahim İçi Araç (RİA – Spiral): Rahim içine yerleştirilen, bakır veya hormon içeren küçük araçlardır. Koruyuculuğu 5 ile 10 yıl arasında değişir.

Hormonlu Spiral (Mirena): Hem gebeliği önler hem de aşırı adet kanaması olan kadınlarda tedavi edici rol oynar.

Cilt Altı İmplantlar: Kolun iç kısmına yerleştirilen küçük, esnek bir çubuktur. 3 yıl boyunca sürekli hormon salgılayarak yüksek koruma sağlar.

3. Bariyer Yöntemleri

Spermin rahim içine girmesini fiziksel olarak engelleyen yöntemlerdir.

Prezervatif (Kondom): Hem gebeliği önler hem de cinsel yolla bulaşan hastalıklardan (HIV, HPV, Hepatit vb.) koruyan tek yöntemdir.

4. Kalıcı Yöntemler (Cerrahi)

Çocuk sayısını tamamlamış ve bir daha gebelik istemeyen çiftler için uygundur.

Tüplerin Bağlanması (Tüp Ligasyonu): Kadında fallop tüplerinin cerrahi olarak kapatılmasıdır. Geri dönüşü oldukça zordur, bu nedenle kesin karar verilmiş olmalıdır.